Σκέψεις, προτάσεις για χρήσεις στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας.
Μετά την ταινία του Σμαραγδή για τον Καποδίστρια, δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει άποψη για το θέμα. Οι απόψεις, μάλιστα, δεν περιορίζονται στην ποιότητα της ταινίας, αλλά, ανερυθρίαστα, και στον ίδιο τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας.
Πέρα όμως από τα σχόλια (αγαπημένη ενασχόληση των «ειδικών για όλα»), σημαντικότερη είναι –ή θα έπρεπε να είναι– η τύχη των Καποδιστριακών κτιρίων στην Αίγινα.
Το πρώτο ελληνικό δημόσιο κτίριο που κατασκευάσθηκε με εντολή του Καποδίστρια ήταν το Ορφανοτροφείο της Αίγινας, με σκοπό να φιλοξενήσει 600 ορφανά παιδιά του Απελευθερωτικού Αγώνα, που μεταφέρθηκαν στο νησί για να σωθούν, μετά το 1821. Εντός του κτιρίου λειτούργησαν, επίσης, οι πρώτες τεχνικές σχολές ωρολογοποιίας, τορευτικής και βιβλιοδετικής, καθώς και το πρώτο Εθνικό Ωδείο, η πρώτη Εθνική βιβλιοθήκη και το πρώτο Αρχαιολογικό και Ορυκτολογικό Μουσείο της χώρας. Η περίοδος αυτή, αν και μικρή, λόγω της δολοφονίας του Καποδίστρια, υπήρξε λαμπερή. Όλες οι παραπάνω χρήσεις θα μπορούσαν κάλλιστα να ενταχθούν και στον σημερινό σχεδιασμό των χρήσεων του κτιρίου μετά την αποκατάστασή του.
Από το 1880, για περίπου έναν αιώνα, το κτίριο λειτούργησε ως φυλακές, κυρίως πολιτικών κρατουμένων. Αυτή ήταν η «μαύρη» και ντροπιαστική περίοδος. Οι φυλακές έκλεισαν το 1985. Έκτοτε το κτίριο παρέμεινε έρημο. Άρχισε όμως να επισκευάζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού, στο οποίο υπάγεται, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί, όπως προβλέπει η εγκεκριμένη σχετική μελέτη, ως διαχρονικό Μουσείο Ιστορίας και Πολιτισμού της Αίγινας.
Διαχρονικό Μουσείο;
Ένα τμήμα του κτιρίου, όντως, εγκαινιάσθηκε, έγινε επισκέψιμο. Αυτό ήταν η αρχή της τμηματικής αποκατάστασης. Αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων και περιοδικών εκθέσεων. Ως εδώ, καλά! Αν και με ρυθμούς χελώνας, καθώς και άλλα παρατράγουδα, κάτι σημαντικό έγινε. Μεγάλη η συγκίνηση, παλιές φυλακές να μετατρέπονται σε χώρο πολιτισμού. Επειδή όμως η αρχική σκέψη περί διαχρονικού Μουσείου Ιστορίας και Πολιτισμού ακούγεται μεν εντυπωσιακή, αλλά μάλλον δεν είναι ρεαλιστική, ξεκίνησαν διάφορες εναλλακτικές σκέψεις περί διαφόρων άλλων χρήσεων, οι οποίες ίσως θα έφεραν και κάποια έσοδα για τη συντήρησή του.
Τελευταία, εγκρίθηκε από το ΥΠΠΟ η τρίτη φάση αποκατάστασης του κτιρίου με προϋπολογισμό 9.800.000 ευρώ.
Πάνω σε αυτό ακριβώς θα ήθελα να εκφράσω τη σκέψη ότι οι παλιές χρήσεις του Ορφανοτροφείου θα μπορούσαν να αποτελέσουν οδηγό για τις σημερινές. Κάτι τέτοιο, πέρα από την άμεση χρησιμότητά τους, θα συνέβαλλε και στην ιστορική συνέχεια. Θα μας έπειθε ότι το όνειρο του Καποδίστρια δεν πέθανε μαζί του. Ζει και μας εμπνέει για μια αντάξια συνέχεια.
Η αγγειοπλαστική…
Για παράδειγμα, η αγγειοπλαστική, που έχει μακρά ιστορία και παράδοση στην Αίγινα, θα μπορούσε επιπλέον να προσφέρει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε βιωματικά εργαστήρια (μαθήματα) με ντόπιους αγγειοπλάστες, να μάθουν για την τεχνική και να δημιουργήσουν τα δικά τους κεραμικά έργα στον τροχό, συνδυάζοντας την παράδοση με σύγχρονες δραστηριότητες. Επίσης, να υπάρχουν και εκδηλώσεις που θα αναδεικνύουν την ιστορία της τοπικής αγγειοπλαστικής.
Το φιστίκι…
Μία άλλη ιδέα, σχετική με την καλλιέργεια και την παραγωγή του φιστικιού, τις ποικιλίες του και όλες τις χρήσεις, ακούγεται πολύ ενδιαφέρουσα, σε συνδυασμό δε με το Fistiκi Fest θα μπορούσε να αποτελέσει πόλο έλξης για την αγροτική κληρονομιά του νησιού. (Άποψή μου είναι ότι όλες αυτές οι χρήσεις μπορούν να λειτουργούν με κάποια ευρηματική ονομασία, κατά περίπτωση, και όχι «μουσείο».)
Το Ωδείο…
Η ιδέα για Ωδείο, επίσης, μου φαίνεται καταπληκτική. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με μουσικές εκδηλώσεις στον ανοιχτό αύλειο χώρο (μερικές ήδη έχουν γίνει με μεγάλη επιτυχία), θα αποτελούσε μια ιστορική πολιτισμική συνέχεια.
Και μια σοβαρή μελέτη χρήσης…
Με δυο λόγια, στόχος πρέπει να είναι η απόκτηση του πολιτιστικού ρόλου του ιστορικού αυτού κτιρίου, στο πλαίσιο των σημερινών αναγκών και δυνατοτήτων, πέραν των εμπορικών χρήσεων, που οδηγούν σε πλήρη αλλοίωση της αρχικής ιδέας και των αρχικών χρήσεων. Για να συμβούν βέβαια όλα αυτά, είναι αναγκαία μια σοβαρή μελέτη χρήσεων, μετά από σαφή προσδιορισμό των σημερινών συνθηκών, ώστε να αποτρέπονται ασάφειες στις χρήσεις.
Θα πρέπει να αισθανθούμε όλοι συνεχιστές του ονείρου του μεγάλου Κυβερνήτη, που τόσο άδικα έκοψαν το νήμα της ζωής του στην έρημη χώρα μας!
ΥΓ.
Επίσης, ελπίζω και εύχομαι η όλη προσπάθεια αποκατάστασης του κτιρίου να μην εξαντληθεί σε αυτό, αλλά να συνεχισθεί και με τα υπόλοιπα Καποδιστριακά κτίρια του νησιού.
*Από την έντυπη έκδοση του saronic magazine
